Dentyści niemal zgodnie formułują następujące stwierdzenia: „prawie 100 proc. pacjentów ma próchnicę. Osoby w wieku 35-44 lat mają średnio 25 zębów. Natomiast w wieku 65-74 lat – sześć. Przy czym 40 proc. ludzi po 65. roku życia jest bezzębna, a połowa z nich ma niesprawny narząd żucia”. Kiedyś zęby się usuwało, dzisiaj się ratuje – uzupełnia braki, koryguje zgryz, odmładza, wybiela. Mamy od tego specjalistów, jednak w praktyce leczenie jest kosztowne i mało który senior może sobie pozwolić na tego typu zabiegi.
Stan zdrowia jamy ustnej osoby starszej jest niemal lustrzanym odbiciem ogólnego stanu zdrowia. Zależność jest bardzo prosta – im senior mniej sprawny zarówno ruchowo, jak i umysłowo, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia chorób przyzębia, próchnicy, luk po straconych zębach. W rzeczywistości wiele różnych schorzeń może wpływać także na stan zębów, zalicza się do nich m.in. osteoporoza. Mniejsza przyswajalność wapnia, w konsekwencji ubytek masy kostnej, osłabienie kości, rosnące ryzyko złamań, a także pogarszający się stan zębów – zapalenia dziąseł czy paradontoza.
Choroby jamy ustnej
Seniorzy często zmagają się z chorobami przyzębia. Te jednak w wielu przypadkach rozwijają się bez wyraźnych objawów. Pacjenci zwykle reagują, gdy pojawiają się krwawienia, podrażnienia, bóle. Wtedy zazwyczaj choroba osiąga już zaawansowane stadium. Właściwie regularne wizyty u dentysty są jedynym sposobem, żeby dostrzec początkowe etapy rozwoju choroby.
Braki w uzębieniu to kolejny problem stomatologiczny u seniorów. Z jednej strony są one źródłem odczuwanego dyskomfortu i wstydu, z drugiej – przyczyną kłopotów trawiennych. Trudności w rozdrabnianiu pokarmu powodują jego zaleganie i niewłaściwe trawienie.
Co więcej, nieleczone zęby, krwawienie dziąseł, brak uzupełnień protetycznych prowadzą do ogólnoustrojowych chorób, chorób serca oraz nowotworów. Okazuje się, że 10 proc. nowotworów jamy ustnej to nowotwory złośliwe (m.in. rak gardła, wargi, języka).
Opieka stomatologiczna dla seniorów
Liczba osób w wieku senioralnym wzrasta, obecnie – 20 proc. całej populacji, wg prognoz w 2030 r. odsetek ten ma wynieść ponad 30 proc. Zaniedbania w zakresie zdrowia i pielęgnacji jamy ustnej wynikają z kilku powodów. Po pierwsze, ceny usług dentystycznych są wysokie, często przewyższają portfele osób starszych. Po drugie, często występuje problem z transportem, szczególnie w przypadku osób mających problem z przemieszczaniem się. O ile internista czy fizjoterapeuta może odwiedzić chorego seniora w jego własnym mieszkaniu, o tyle w przypadku stomatologa jest to mało prawdopodobne. Po trzecie, kuleje edukacja dla ludzi starszych związana właśnie z koniecznością leczenia i profilaktyki jamy ustnej.
Co dzieje się z granicami
Wielu seniorów szuka stomatologów za wschodnią granicą – na Ukrainie czy Białorusi. Powód jest prosty: ceny są niższe nawet dziesięciokrotnie. Np. cennik lwowskiej kliniki stomatologicznej wygląda następująco: leczenie kanałowe zęba trzonowego – 195 zł (w sumie trzy wizyty); implant – 1200 zł.
Tak, jak dla polskich seniorów atrakcyjne cenniki są za wschodnią granicą, tak dla zachodnich sąsiadów atrakcyjnie jest w polskich gabinetach stomatologicznych. Z usług polskich dentystów korzystają Anglicy, Niemcy, Belgowie, Irlandczycy. Np. ceny usług dentystycznych w Wielkiej Brytanii są o 50-60 proc. wyższe niż w Polsce. Zatem po uwzględnieniu kosztów podróży i noclegu, a także kursu walut, Polska (obok Bułgarii, Czech i Węgier) nadal pozostaje atrakcyjnym kierunkiem turystyki medycznej.
Należy podkreślić, że wyposażenie polskich gabinetów stomatologicznych niczym nie odbiega od zachodnich. Analogicznie jest z wiedzą. Specjaliści wzorują się na międzynarodowych autorytetach z branży. Majętni pacjenci z różnych regionów Europy korzystający z usług polskich stomatologów, z pewnością nie przyczyniają się do tego, aby ceny usług się obniżyły. Wręcz przeciwnie, dobra koniunktura gospodarcza sprzyja rozwojowi rynku, a więc i podwyżkom cen.
Nie dajmy się zwieść powszechnie panującemu przekonaniu, że w wieku starczym już nie warto dbać o zęby i inwestować pieniędzy w ich leczenie. W tym wieku dbanie o zdrowie jamy ustnej to równie istotny element profilaktyki, jak kontrole wzroku, słuchu czy ciśnienia.
